Μαζικοί ακρωτηριασμοί και pushbacks
Μια έρευνα του BBC αποκαλύπτει συστηματική βία και απάνθρωπες επαναπροωθήσεις στα ιρανοτουρκικά σύνορα, βασισμένη σε μαρτυρίες Αφγανών μεταναστών. Μια ομάδα περίπου 50 μεταναστών καταγγέλλει άγριο ξυλοδαρμό και εγκατάλειψη στο χιόνι από τις τουρκικές αρχές ασφαλείας, με αποτέλεσμα θανάτους και μαζικούς ακρωτηριασμούς λόγω κρυοπαγημάτων. Οι τουρκικές αρχές αρνούνται τις κατηγορίες, δηλώνοντας ότι τηρούν τους νόμους και παρέχουν βοήθεια στους συλληφθέντες μετανάστες.
Μια συγκλονιστική ιστορία συστηματικής βίας και απάνθρωπων επαναπροωθήσεων (pushbacks) στα ιρανοτουρκικά σύνορα φέρνει στο φως της δημοσιότητας το BBC, μέσα από τις τραγικές μαρτυρίες Αφγανών μεταναστών.
Μια ομάδα περίπου 50 μεταναστών, που επιχείρησε τον περασμένο Ιανουάριο να προσεγγίσει την Ευρώπη, καταγγέλλει ότι έπεσε θύμα άγριου ξυλοδαρμού από τις τουρκικές αρχές ασφαλείας, οι οποίες στη συνέχεια τους εγκατέλειψαν γυμνούς σε συνθήκες ολικού παγετού.
Τουλάχιστον 20 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και άλλοι υπέστησαν ακρωτηριασμούς λόγω κρυοπαγημάτων.
Δώδεκα Αφγανοί που κατάφεραν να επιζήσουν μίλησαν στο BBC, περιγράφοντας πώς εξαναγκάστηκαν να μετακινηθούν από την ανατολική τουρκική πόλη Βαν προς τα ιρανικά σύνορα, όπου οι θερμοκρασίες ήταν υπό το μηδέν.
Έντεκα από τους δώδεκα άνδρες και αγόρια που μίλησαν στο βρετανικό δίκτυο –ανάμεσά τους και ένας 13χρονος– έχασαν τελικά μέλη του σώματός τους από κρυοπαγήματα. Η ομάδα μεταναστών, στην οποία όλοι ήταν ηλικίας 25 ετών και κάτω, επαναπατρίστηκε τελικά στο Αφγανιστάν.
Ένας από τους μετανάστες, ο 21χρονος Σαχσαβάρ, περιγράφει τη στιγμή που ανέκτησε τις αισθήσεις του σε νοσοκομείο της Καμπούλ και ανακάλυψε ότι του είχαν ακρωτηριάσει τόσο τα χέρια όσο και τα πόδια.
«Σήκωσα τα χέρια μου – τα ένιωθα ελαφριά. Και τα δύο είχαν κοπεί. Ο λαιμός μου έκλεισε και δεν μπορούσα να μιλήσω».
Σε σχετικό αίτημα για σχολιασμό, οι τουρκικές αρχές δεν τοποθετήθηκαν συγκεκριμένα επί των καταγγελιών. Ωστόσο, το υπουργείο Εξωτερικών της χώρας υποστήριξε ότι οι συνοριακές δυνάμεις ακολουθούν τους εθνικούς και διεθνείς νόμους και παρέχουν στους συλληφθέντες μη νομιμοποιημένους μετανάστες όλη την απαραίτητη βοήθεια, συμπεριλαμβανομένων τροφίμων, νερού και ιατρικής περίθαλψης.
Το χρονικό της τραγωδίας και τα καταναγκαστικά έργα
Στα μέσα Ιανουαρίου, περίπου 50 Αφγανοί μετανάστες συνελήφθησαν αφού διακινητές τους βοήθησαν να περάσουν τα ιρανικά σύνορα προς την πόλη Βαν, όπου η θερμοκρασία είχε πέσει στους -15°C.
Ο Σαχσαβάρ αναφέρει ότι συνελήφθη αμέσως μόλις μπήκε στην πόλη και ότι οι Τούρκοι συνοριοφύλακες έβαλαν τους μετανάστες στη σειρά και ξεκίνησαν να τους χτυπούν.
«Μας κράτησαν για αρκετές νύχτες σε μια αποθήκη, όπου το χιόνι έπεφτε πάνω μας. Και μας έδιναν μόνο νερό και ξερό ψωμί μία φορά την ημέρα», περιέγραψε.
Ο 23χρονος Αλουαλντίν πρόσθεσε: «Μας ανάγκασαν να κάνουμε σκληρή καταναγκαστική εργασία. Έπρεπε να κουβαλάμε ξύλα και να καθαρίζουμε το χιόνι».
Ο ίδιος δεν είχε τη δυνατότητα να επικοινωνήσει ούτε με την οικογένειά του ούτε με τον διακινητή που του είχε υποσχεθεί να τον μεταφέρει στην Ευρώπη.
Ο άγριος ξυλοδαρμός και η εγκατάλειψη στο χιονιά
Οι μετανάστες περιγράφουν ένα εξαιρετικά βίαιο περιστατικό στις 25 Ιανουαρίου, όταν οι συνοριοφύλακες τους έβαλαν ξανά στη σειρά, αλλά αυτή τη φορά τους χτύπησαν με σιδηρολοστούς.
Αφού τους έγδυσαν και τους έδεσαν τα χέρια, τους ανάγκασαν να σέρνονται με την κοιλιά προς έναν λόφο.
Όπως είπε ο Αλουαλντίν, «Κάποιων ανθρώπων τα κεφάλια είχαν σπάσει και το αίμα έτρεχε πάνω στους ώμους τους».
Σύμφωνα με τον Σαχσαβάρ, ορισμένοι είχαν ξυλοκοπηθεί τόσο άγρια που δεν μπορούσαν πλέον να χρησιμοποιήσουν τα χέρια τους.
Αφού τους αφαιρέθηκαν τα ρούχα, τα παπούτσια και οι κάλτσες –αφήνοντάς τους μόνο με ένα παντελόνι τον καθένα– οι Αφγανοί αφέθηκαν ελεύθεροι σε ομάδες των οκτώ ατόμων και απωθήθηκαν μέσα από αγκαθωτά συρματοπλέγματα προς το Ιράν.
Ήταν μια νύχτα με σφοδρή καταιγίδα, έντονη χιονόπτωση και σχεδόν μηδενική ορατότητα, σημειώνει το BBC. «Τα μονοπάτια ήταν καλυμμένα με χιόνι. Και δεν ξέραμε προς ποια κατεύθυνση να πάμε ή αν θα επιζούσαμε».
Ένα μέλος της ομάδας, ένα αγόρι ονόματι Ντάνιαλ, χάθηκε σχεδόν αμέσως. Οι μετανάστες έμαθαν αργότερα ότι το πτώμα του βρέθηκε στο χιόνι.
Στο μεταξύ, εξαντλημένος και πεινασμένος, ο Σαχσαβάρ αναφέρει ότι αναγκάστηκε να βρει καταφύγιο δίπλα σε έναν μεγάλο βράχο. Σύντομα κοντά του βρέθηκαν ο 13χρονος Ασίμ και ένας συνταξιδιώτης τους, ο Αχμέντ, του οποίου τα χέρια είχαν ξυλιάσει από το κρύο.
«Το πρωί, ο Ασίμ συνέχισε τον δρόμο του. Αλλά εμείς είχαμε παγώσει τόσο πολύ που δεν μπορούσαμε καν να μιλήσουμε. Ο Αχμέντ ήταν ξαπλωμένος στην αγκαλιά μου. Και έπειτα από λίγο, παρατήρησα ότι είχε σταματήσει να αναπνέει».
Ένα βίντεο που αναρτήθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τον επόμενο μήνα δείχνει τον Ασίμ να εντοπίζεται στο χιόνι από άλλους μετανάστες που αναζητούσαν τους συντρόφους τους.
Ο έφηβος είναι βρεγμένος, με εμφανή σημάδια κρυοπαγημάτων και ελλιπώς ντυμένος. Όταν οι διασώστες τον ρωτούν αν είναι μόνος, ο Ασίμ, όντας υπερβολικά παγωμένος για να μιλήσει, δείχνει με το χέρι του προς τον βράχο όπου είχε βρει καταφύγιο ο Σαχσαβάρ.
Ο Σαχσαβάρ δηλώνει ότι αυτή η απλή χειρονομία του έσωσε τη ζωή.
Η άρνηση νοσηλείας και οι ακρωτηριασμοί
Αυτό όμως δεν ήταν το τέλος της οδύσσειάς τους. Οι μετανάστες αναζήτησαν στη συνέχεια βοήθεια στο Ιράν, αλλά καταγγέλλουν ότι τους αρνήθηκαν τη νοσηλεία σε νοσοκομείο.
Στις 29 Ιανουαρίου, η αφγανική πρεσβεία στην Τεχεράνη ανακοίνωσε ότι έλαβε επείγοντα μέτρα για τον εντοπισμό και την παροχή βοήθειας σε έναν αριθμό Αφγανών μεταναστών που είχαν εγκλωβιστεί στα σύνορα Ιράν-Τουρκίας.
Τέσσερις ημέρες αργότερα, τα αγόρια και οι άνδρες μεταφέρθηκαν οδικώς από την Ερυθρά Ημισέληνο στην επαρχία Χεράτ του Αφγανιστάν και από εκεί στην πρωτεύουσα, Καμπούλ, για περαιτέρω ιατρική περίθαλψη.
Σε αυτό το στάδιο, τα κρυοπαγήματα που είχε υποστεί ο Σαχσαβάρ και άλλοι δέκα μετανάστες άρχισαν να μαυρίζουν μέρη του σώματός τους. Ο Σαχσαβάρ έβλεπε τα χέρια και τα πόδια του να σκοτεινιάζουν, ενώ ολόκληρο το σώμα του άρχισε να τον φαγουρίζει.
Όταν έφτασαν στο νοσοκομείο της Καμπούλ, ο πατέρας και ο αδελφός του υπέγραψαν ένα έγγραφο και ο ίδιος οδηγήθηκε στο χειρουργείο, όπου ακρωτηριάστηκαν και τα δύο του πόδια και τα χέρια του.
Το BBC σημειώνει πως, τα κρυοπαγήματα μπορούν να αντιμετωπιστούν με επιτυχία εάν παρασχεθεί γρήγορα ιατρική φροντίδα – αλλά για αυτά τα αγόρια και τους άνδρες, ήταν ήδη πολύ αργά.
Συστηματικές πρακτικές και η απάντηση της Τουρκίας
Ο Σαφάκ Μποζκούρτ, ο οποίος προεδρεύει της Επιτροπής Μετανάστευσης και Ασύλου του Κέντρου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Δικηγορικού Συλλόγου του Βαν, δήλωσε ότι είναι εξοικειωμένος με αυτού του είδους τις επαναπροωθήσεις στην περιοχή και γνωρίζει περιπτώσεις υποθερμίας.
Οι Αφγανοί μετανάστες έχουν αναφέρει πολλαπλά παρόμοια περιστατικά από το 2021, όταν οι Ταλιμπάν κατέλαβαν την εξουσία στην Καμπούλ, σύμφωνα με την ακτιβίστρια Ζακίρα Χικμάτ, η οποία έχει έδρα την Τουρκία.
Η ίδια σημείωσε ότι η αυξημένη επιτήρηση των συνόρων στην Τουρκία τούς έχει αναγκάσει να ακολουθούν πιο επικίνδυνες διαδρομές.
Ο Μαχμούτ Κετσέν, ένας άλλος ακτιβιστής για τα δικαιώματα των μεταναστών με έδρα το Βαν, ανέφερε ότι η φύση των βουνών «που χρησιμοποιούνται συχνότερα από Αφγανούς που εισέρχονται παράτυπα στην Τουρκία» σημαίνει ότι οι διελεύσεις πρέπει να γίνονται σε δύσκολες και επικίνδυνες καιρικές συνθήκες.
Ο ίδιος έχει εργαστεί σε πολυάριθμες υποθέσεις Αφγανών και άλλων μεταναστών που κατήγγειλαν «κακομεταχείριση, επαναπροωθήσεις, άρνηση πρόσβασης στις διαδικασίες ασύλου και αναγκαστικές επιστροφές» γύρω από τη συνοριακή περιοχή Ιράν-Τουρκίας.
Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε στο BBC ότι τέτοιοι ισχυρισμοί είναι αβάσιμοι και «ρίχνουν άδικα σκιά στις επιτυχημένες προσπάθειες της Τουρκίας για την καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης».
«Λόγω της γεωπολιτικής της θέσης στις μεταναστευτικές διαδρομές και της φιλοξενίας σημαντικού πληθυσμού μεταναστών και προσφύγων, η Τουρκία στοχεύει στην εφαρμογή ενός ανθρωποκεντρικού και βιώσιμου συστήματος διαχείρισης της μετανάστευσης που είναι συμβατό με τις πολιτισμικές αξίες, το οποίο εξισορροπεί την ασφάλεια και την ελευθερία».
«Χάρη στα αποτελεσματικά μέτρα της Τουρκίας και τον επιτυχημένο αγώνα κατά της παράτυπης μετανάστευσης, οι ροές παράτυπης μετανάστευσης προς την Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν σχεδόν πλήρως σταματήσει», πρόσθεσε το ΥΠΕΞ.
Οι ιρανικές αρχές προσεγγίστηκαν επίσης για να σχολιάσουν το θέμα, χωρίς ωστόσο να υπάρξει τοποθέτηση.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου